Od 1 stycznia 1999 r. obowiązuje nowy system ubezpieczeń społecznych. Jego zasady funkcjonowania określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązująca również od 1 stycznia 1999 r. ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określa natomiast warunki do nabycia świadczeń emerytalno-rentowych z FUS. Do końca 2008 r. emerytury były przyznawane i obliczane według zasad obowiązujących jeszcze przed reformą. Pierwszą emeryturę obliczoną całkowicie według nowych zasad Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał i wypłacił dopiero poczynając od 1 stycznia 2009 r. Możemy powiedzieć, że od tego dnia rozpoczął funkcjonować w naszym kraju nowy system emerytalny. W nowym systemie emerytalnym prawo do emerytury uzależnione jest wyłącznie od osiągnięcia minimalnego wieku: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Bez znaczenia dla ustalenia prawa do tej emerytury jest okres pozostawania w ubezpieczeniu, a więc zarówno długość tego okresu, jak też tytuł ubezpieczenia. Nową emeryturę uzyskują zarówno te osoby, które przystąpiły do jednego z otwartych funduszy emerytalnych, jak i te, które do takiego funduszu nie przystąpiły. W nowym systemie nie funkcjonują tak zwane" wcześniejsze emerytury". Wiek emerytalny jest powszechny i jednolity dla wszystkich grup zawodowych objętych systemem ubezpieczeń społecznych. Tylko dla dla osób wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, przewidziano wygasający system emerytur pomostowych. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych obowiązuje od 1 stycznia 2009 r. W Sejmie trwają jeszcze prace nad poselskim projektem ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, adresowanych do tych nauczycieli, którzy nie będą mogli skorzystać z uprawnienia do wcześniejszej emerytury, a legitymują się stosunkowo długim stażem pracy. Równocześnie z dniem 8 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Emerytury kapitałowe wypłacane są obok emerytury z ZUS osobom, które przystąpiły do jednego z otwartych funduszy emerytalnych. W przedstawianym Państwu opracowaniu omawiamy najważniejsze zagadnienia związane z ustalaniem prawa do świadczeń i obliczania ich wysokości. Nie omawiamy szczegółowo zagadnień dotyczących zasad przyznawania i obliczania emerytur dla osób urodzonych przed końcem 1948 r. W stosunku do tej grupy nie nastąpiły żadne zmiany w ustalaniu i wyliczaniu świadczeń Pomijamy także funkcjonujące odrębne systemy zaopatrzeniowe dla funkcjonariuszy wojska i policji, rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz systemy świadczeń dla inwalidów wojennych i wojskowych oraz kombatantów. W opracowaniu wykorzystano wyjaśnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a w szczególności przytaczane przez ZUS przykłady.